ŞİDDETSİZLİK
  • Ana Sayfa
  • Teori
    • Siddetsizlik
      • Sivil İtaatsizlik>
        • Vicdani Ret
        • Siddetsizlik Konuları
          • Queer (KUİR)
          • Antrenman Araçları
            • Antrenörlere>
              • Bir Antrenman Nasıl Gerçekleştirilir?>
                • İpuçları
              • Araçlar>
                • Temel Yöntemler
                  • Tiyatral Yöntemler
                    • Egzersizler
                      • Oyunlar
                    • Doğrudan Eylem
                    • Makaleler
                    • Yayınlar
                      • Şiddet Kültüründe şiddetten arınmışlık
                      • Videolar
                      • Linkler
                      • Blog

                      YÖNTEMLER ÜZERİNE

                      Şiddetten arınmışlığın temel kavramları ya da konu merkezli yapılan antrenman çalışmalarının temel hedefi, politikayı algılayış ve politika yapış tarzlarımızın içine sinmiş olan şiddet kullanımlarını sorgulamak ve dönüştürmek üzerine kuruluyor. Sorgulama ve dönüştürme mekanizmalarını harekete geçirirsek, farklı bir tarzı hayata geçirmenin mümkün olduğunu savunuyoruz. Kendi politik sürecimizde uygulamaya çalıştığımız şiddetten arınmışlık kavramının hayatımızda yer etmesi ve içselleşmesi için önümüzde uzun bir yol olduğunun farkındayız. Ve bu yolu yürürken önümüzü açacak olanın, bildik ve kısır yöntemlere alternatif olabilecek ve gerçekten şiddet dışı eylemliliği olanaklı kılacak farklı yöntemler olduğunu düşünüyoruz. “Şiddetten arınmışlık nedir?” sorusuna verdiğimiz yanıtta değindiğimiz “kafa-el-yürek” bileşenini bir bütün olarak sürece dahil etmek için farklı yöntemlere ihtiyaç duyuyoruz. Kullandığımız yöntemlerin temeli, sözün eşit dağılımını olanaklı kılmaya yöneliktir.

                      Eğer şiddeti sorgulayacaksak öncelikle içinde bulunduğumuz grubun tartışma ve karar alma süreçlerindeki alışkanlıklara bakmamız gerekiyor. Kişisel deneyimlerimizin bize gösterdiği, sessiz çoğunluğu oluşturanlar ile sözü tekelinde tutan, genellikle “yönetici” sıfatını taşıyan “söz/iktidar sahipleri”dir. Bizim “sözün iktidarı” dediğimiz bu durum çoğu zaman içinde şiddeti barındırıyor. Oysa politik bir çalışmada/grupta yer alan her bireyin, o düşünceyi hedefine taşıyacak düşünce ve deneyim birikimlerini grubun bütünüyle paylaşabilmesinin önemli olduğunu düşünüyoruz. Özellikle deneyim ve bilgi birikiminin farklılığından doğan eşitsiz durumları ortadan kaldırmak, eşit koşullarda bir paylaşım ortamının sağlanmasından geçiyor. Kullanılan klasik yöntemler, bu paylaşımı olanaklı kılmıyor yazık ki.
                      Şiddetten arınmışlık kavramına getirilen eleştirilerin büyük bir bölümünü, uygulanan yöntemlerin fazlasıyla “batı” kaynaklı olduğu ve aslında bizim tarzımıza uygunluk göstermediği oluşturuyor. Ancak tarihsel sürece baktığımızda ilk uygulamaların Hindistan’da yani doğuda olduğunu görüyoruz. Bizim “Barış Ordusu” olarak çevirdiğimiz “SHANTI SENA” kavramı şiddetten arınmış yöntemlerle mücadele edecek olan insanlardan oluşan bir gruba dahil olmak için, bu kapsamda antrenmanlar yapılmasını öneriyor. 1970’lerden bugüne kadar özellikle yöresel çatışmaların çözümlenmesinde Shanti Sena’dan yararlanılıyor. Her ne kadar ilk uygulamalar Hindistan’da gerçekleştirilse de sonraki süreçte en yaygın kullanımın önce ABD’de, ardından da Batı Avrupa’da olduğunu biliyoruz. Türkiye’deki uygulamaların tarihi ise o kadar da eskiye dayanmıyor. Bizim için önemli olan ve gözden kaçırılmaması gereken nokta, şiddetten arınmış yöntemlerin her ülkenin öznel koşulları ve alışkanlıklarıyla yeniden şekil buluyor olmasıdır. Bunun şiddetten arınmışlığın önemli bir özelliği olduğunu düşünüyoruz. Ne kavramın kendisini ne antrenmanları ne de kullanılan yöntemleri bir kalıp gibi algılamamak gerekiyor. Deneyimlenen her yönteme, o ülke ya da coğrafyanın öznel koşullarına uyum sağlayacak olan esnek bir yapı olarak bakmak gerekiyor. Üstelik uygunluk ve yaratıcılık temelinde algılandığı zaman çok daha farklı, ihtiyaçlara cevap verebilecek yeni yöntemler geliştirmek de mümkün.

                      Öncelikle belirtmek gerekiyor ki adını koyalım ya da koymayalım her tartışma ve karar alma sürecinde bir takım yöntemler kullanıyoruz. Bizim burada sözünü edeceğimiz yöntemler, grubun bütün üyelerinin aktif katılımını olanaklı kılmaya yönelik geliştirilmiş olmalarıdır. Bizim hiç de yabancısı olmadığımız ve “klasik” olarak değerlendirebileceğimiz yöntemler hiyerarşik bir yapıyı, dolayısıyla iktidarı ve “şiddet”i barındırıyor. Politik hedeflerimize uygunluk sağlayacak ve varılacak nihai hedefe giden her yolun “mübah” olmadığını, aksine; sürecin, gidilen yolla bir bütün olduğunu düşündüğümüz için farklı yöntemlere ihtiyaç duyuyoruz. Ancak önerilen yöntemleri her daim harfiyen uygulanacak bir kurallar bütünü olarak algılamamak gerekiyor.

                      Şiddetten arınmışlık antrenmanları; günlük hayatın dışına çıktığımız, kendimize ve alışkanlıklarımıza oyunlaştırmalarla bir de oradan baktığımız, bir prova bizim için. Çoğunlukla önceden belirlenmiş bir program dahilinde, belirlenmiş bir zaman diliminde gerçekleştiriyoruz antrenmanları. Önemli olan antrenmanlarda kullanılan yöntemlerin içselleştirilmesi ve gerçek hayattaki politik çalışmalarımızda uygulanabilmesidir. Antrenmanları alışkanlıklarımızın dönüştürülmesini olanaklı kılan bir geçiş evresi olarak görmek gerekiyor.

                      Önerdiğimiz yöntemlerin, tartışma süreçlerini kolaylaştırmak ve olabilecek gözden kaçmaları minimuma indirmek için bize olanak sağladığına inanıyoruz.

                      Zaman zaman bir kaç yöntemin bir arada ya da peş peşe uygulandığı egzersizlerde süreyi belirlemek için, zaman bölü kişi sayısı formülünü uyguluyoruz. Böylece her katılımcı için eşit bir zaman tanınmış oluyor. Kullanılan malzemeyi mümkün olduğunca basit ve her zaman her yerde bulunabilecek ve her yerde kullanılabilecek araçlardan seçiyoruz. Bu çoğu zaman çeşitli boylarda kağıtlar, renkli kalemler, birkaç top, …vb malzemeler oluyor.

                      TUR

                      Picture
                      Grupta bulunan herkesin birbirini görmesini olanaklı kılmak için bir daire oluşturacak şekilde oturmak önemlidir. Üzerine konuşulacak konu saptandıktan sonra dairede bulunan her hangi bir grup üyesi ilk sözü alır. İlk konuşanın solundan sırayla herkes düşüncesini aktarır. Dikkat edilmesi gereken nokta grupta bulunan kişi sayısı ve o konuya ayrılan süredir. Bu basit bir hesaplamayla, tur başlamadan önce duyurulabilir. Yani daha önce de sözünü ettiğimiz zaman bölü kişi sayısı herkesin konuşmak için ne kadar zamanı olduğunu ortaya çıkarır. Ve bu sürenin grubun bütün üyeleri tarafından gözetilmesi önemlidir.

                      Bu yöntemin en büyük avantajı herkesin düşüncesini söyleyebilme şansının olmasıdır. Elbette katılımcıların “pas” diyerek sözünü kullanmama ya da daha sonra kullanma hakkı saklıdır. Genellikle sınırlı süreler söz konusu olduğu için anlatılacak olanın çok iyi formüle edilmesi ve bütünlüklü bir anlatımın kullanılması avantaj yaratır. Konuya ilişkin düşünceyi en temel noktaları ile aktarmak dinleyenler için de büyük bir kolaylık sağlar. Yapılan kimi deneyler göstermiştir ki, uzun tutulan bir konuşmada dikkat dağılmakta ve aktarılmak istenen temel nokta pek çok ayrıntıya boğulduğunda dinleyenlerin aklında pek bir şey kalmamaktadır. Oysa konunun özüne dair bir konuşma hem zaman hem de anlaşılma açısından daha büyük avantaj sağlamaktadır.

                      Tur yöntemi farklı amaçlar için kullanılabilir. Tartışılması istenen konunun çerçevesini oluşturmak, çerçevesi oluşmuş olan konu üzerine temel noktaların belirlenmesi ...vb. Sadece konu merkezli değil duyguların ortaya çıkarılması içinde kullanılabilir.

                      “Flash turu” dediğimiz, duygu ya da düşüncelerin spot bir veya birkaç kelime ya da cümleyle dillendirildiği tur , grubun içinde olduğu atmosferi yansıtmak açısından yarar sağlar.
                      Tur yönteminde kullanılan dilin önemi büyüktür. Kişiler kendi düşüncelerini ve duygularını anlatmaya özen göstermelidir. Bir kişiye yönelik ya da cevap hakkı doğuracak tarzdaki konuşmalar tur yöntemine uymayıp kişilerin dikkat ve motivasyonunu dağıtır.

                      Tur yöntemi ilk kez uygulanacaksa kimi araçlar kullanmakta yarar vardır. Örneğin; ortaya konan her hangi bir nesneyi (bir top, bir kalem, bir oyuncak, ...vb) kim konuşuyorsa o eline alır. Eğer tur sırayla yapılıyorsa konuşması biten elindeki nesneyi sol yanındakine verir. Ancak her turun sıralı yapılması gerekmiyor. Bu durumda nesne dairenin ortasında durur. Konuşmak isteyen nesneyi eline aldığında konuşma sırası onundur ve konuşması bittiğinde nesneyi yine dairenin ortasına bırakır.

                      Zaman konusunda yaşanabilecek sorunları ortadan kaldırmak için, her hangi bir nesne yerine kol saati de kullanılabilir. Konuşma sırası kimdeyse onun sağ tarafında oturan kişinin elinde saat olur. Önceden belirlenmiş olan süre dolduğunda saati konuşmacıya verir. Böylece konuşma sırası sol taraftaki kişiye geçmiş olur.

                      Zaman içinde konuyla ilgili hassasiyet yerleşik hale geldiğinde daha rahat bir konuşma ortamı sağlanacağı için bu yöntemin basamaklarını uygulamaya gerek kalmaz.

                      Tur yöntemi üzerine çeşitli egzersizleri okumak için buraya tıklayınız

                      Picture

                      BAROMETRE

                      Konu merkezli antrenmanlarda henüz tartışma sürecini başlatmadan, katılımcıların öznel düşünce ve duruşlarını ortaya koymaya yarayan bir yöntemdir. Uygulamaya geçmeden önce konunun ana hatlarını göstermeye yarayacak olan üç-beş arası önerme/cümle hazırlanır. Yerde olduğu varsayılan düz bir çizginin bir noktası 100 (önermeye tamamen katılıyorum), diğer noktası 0 (önermeye kesinlikle katılmıyorum) noktası olarak belirlenir. Rakam yerine “katılıyorum” ve “katılmıyorum” olarak da belirtilebilir. Önermeler tek tek okunmaya başlar. Her önermeden sonra grup üyelerine belirli bir süre tanınır. Bu süre içinde düşüncesinin hangi tarafa yakın olduğuna karar veren grup üyesi o noktaya gider. Ancak kesinlikle uç noktalarda konum belirlemek gerekmiyor. Az önce sözünü ettiğimiz, olduğu var sayılan çizgi üzerinde ara bir nokta da belirlemek ve o noktada yer almak mümkündür. Herkes konumunu belirledikten sonra kalan zamana göre ya herkes ya da en uç noktalardan ve ortada yer alan bir kişiden neden o noktayı seçtiği hakkında kısa bir bilgi alınır. Çıkabilecek tartışmalar önlenmelidir. Yapılan açıklamaların ardından eğer kişiler bir ikna süreci yaşarlarsa konumlarını değiştirebilirler. Ve bu değişikliği de kısaca aktarmalarında yarar vardır.

                      Konunun kapsamına göre farklı sayıda hazırlanacak olan önermelerin karmaşık tanımlardan uzak yalın ve sade olması hem anlaşılmayı kolaylaştırır hem de temel düşünce ve duruşları ortaya çıkarır. Yapılan antrenmanın daha sonraki adımlarının oluşturulmasında da ipuçlarını ortaya çıkarır. Temel amaç, konunun kendisini tartışmaktan çok, bir giriş sağlamaktır.

                      Bu yöntem bize ve grubun bütününe herkesin konunun hangi noktasında durduğu ve ne düşündüğü hakkında genel bir bilgi vermesi anlamında yarar sağlar.


                      DUVAR KAĞIDI

                      Picture
                      Duvar kağıdı hemen hemen her antrenmanda ve her egzersizde kullanılan temel bir yöntem olarak karşımıza çıkıyor. Öncelikle antrenman programının tamamının duvara asılabilecek ve herkes tarafından kolaylıkla okunması sağlanabilecek büyüklükte olması gerekmektedir. Sadece program değil, sunum yapılacak konularda belli başlı noktaların yazılması, beyin fırtınasında çıkanların kaydedilmesi, küçük ya da büyük grupta konuşulanların özünü oluşturan kısa cümle ya da kelimelerin kaydedilmesi, ...vb anlamlarda, grubun tamamı için daha net bir görüşü sağlar. Konunun önemli olan noktalarını ortaya çıkarmak için büyük bir kolaylık sağlar. Görsel hale getirilen bilginin insan beynindeki kalıcılığı ve etkisi daha güçlüdür.

                      Antrenman boyunca asılı kalan duvar kağıtları geriye dönmek ve daha önce yapılan bir konuşmayı ya da bir kararı hatırlatmak açısından da pratik bir yarar sağlar gruba.

                      Özellikle uzun süreli yapılan antrenmanlarda grubun tamamının mutabık kaldığı bir davranış kontratı oluşturulup duvar kağıdına kaydedilir ve antrenman boyunca asılı kalırsa, kontrata uyulmayan durumlarda hatırlatma yapmak veya çıkan yeni ihtiyaçlara göre yeni bir madde eklemek olabilecek gerilimleri bertaraf etmekte kolaylık sağlar.

                      BEYİN FIRTINASI

                      Picture
                      Bu yöntem, çeşitli fikirlerin ve görüşlerin düzensiz biçimde toplanmasını amaçlar. Grubun tüm üyeleri, belirli bir konuyla ilgili olarak akıllarına ilk gelen düşünceyi mümkünse bir kelime ya da çok kısa bir cümle olarak ifade ederler. Söylenen her şey bir sıralama olmaksızın duvar kağıdına yazılır. Böylece konuyla ilgili çok ve çeşitli kilit sözcük oluşur. Olabilecek her şey söylenip kaydedildikten sonra, farklı şekillerde değerlendirme yapılabilir. Bununla ilgili yöntemler;
                      1.YÖNTEM: herkes sırayla kendi söylediği şeyin kısaca konuyla bağlantısını kurar, kısa bir açıklama yapar. Bir arada ele alınabilecek olanlar işaretlenir. Böylece konuyla ilgili farklı bakış açılarının grupları oluşturulabilir.
                      2.YÖNTEM: Oluşturulan bir ana başlıktır ve herkesin katılımıyla konu bütünlüğü sağlayacak şekilde alt başlıklar oluşturulabilir.
                      3. YÖNTEM: Puanlama yöntemiyle en önemli olan başlıklar belirlenir.
                      Bu yöntem sayesinde grup bir konuya kolayca girebilir ve farklı bakış açılarıyla ileriye dönük düşünmeye teşvik edilebilir.

                      Beyin fırtınasından çıkan sonuçlar ile ilgili olarak bir tartışa turu başlatılabileceği gibi çeşitli noktalar belirlenip küçük gruplarda tartışılabilir.

                      SESSİZ TARTIŞMA

                      Picture
                      Belirlenen bir konu üzerine sessiz bir ortamda herkesin katılımıyla bir tartışma ortamı yaratır. Grup geniş bir masanın etrafında toplanır. Herkesin önünde bir kağıt ve kalem vardır. Belirlenen tartışma konusu üzerine bir süre düşünüldükten sonra, konuyla ilgili düşünceler kağıtlara yazılır. Herkes yazma işini bitirdikten sonra bütün kağıtlar masanın ortasına bırakılır. İkinci tur için herkes kendi kağıdı dışında bir kağıt seçer. Yazılı olan düşünceyi destekleyen ya da eleştiren kendi düşüncesini ekler. Kağıtlar yine masanın ortasına bırakılır ve yeni kağıtlar seçilerek bu kez bizden önce yazılmış olan ilk iki düşünceye dair kendi düşüncemizi kağıda ekleriz. Önceden belirlenen sürenin sonuna kadar bu çalışma devam eder.
                      Bu yöntemin en büyük avantajı tartışma konusuyla ilgili her türlü fikrin yazılı hale getirilmiş olmasıdır. Rastlantısal olarak seçilen kağıtlar bize, konuyla ilgili belki de aklımıza hiç gelmeyen düşünceleri değerlendirme ve farklı açılardan düşünme olanağı sağlar. Bir düşünceyi yazılı hale getirmek genellikle daha derli toplu bir anlatımı gerektirdiği için kendimizi düşüncenin ifadesi anlamında disipline etmek de bu yöntemde kolaylaştırıcı bir rol üstlenir. Çevresel etmenlerin ortadan kalktığı bu yöntemle tamamen gruptaki insanların düşünceleri ve kendi düşüncelerimizle baş başa kalırız. Bu da konuya odaklanmamızı kolaylaştırır.

                      KÜÇÜK GRUP

                      Picture
                      Antrenman çalışmalarında herkesin aktif katılımını sağlamaya yönelik en çok uygulanan yöntem küçük grup çalışmalarıdır. Grubun tamamı ile yapılan tartışmalarda kişi başına sahip olunan zaman doğal olarak daha az olacağı için küçük gruplara ayrılıp tartışmak zaman baskısını azaltır. Herkesin konuşmak için daha geniş zamanı olur. Üstelik özellikle kadınlardaki kalabalık bir ortamda konuşma zorluğu, üç ya da beş kişiden oluşan küçük gruplarda bir araya gelindiğinde daha aza iner. Dolayısıyla kendimizi anlatmak ve diğerlerini dinlemek kolaylaşır.

                      Küçük gruplarda yapılan tartışmaların grubun tamamına aktarılması için her grup kendisine bir sözcü seçer ve bu sözcüler küçük grup çalışmasının ardından bir araya gelen büyük grupta ana hatlarıyla sunulur.

                      Büyük grubun küçük gruplara ayrılabilmesi için birkaç yöntemden söz etmek istiyoruz.
                      1. YÖNTEM: Oluşturulacak grup sayısı kadar sırayla sayılar söylenir. Örneğin dörder kişilik gruplar oluşturulacaksa bir kişi birden başlar ve yanındakiler dörde kadar sayarlar. Sıra birden başlayarak devam eder.
                      2.YÖNTEM: Yine oluşturulacak grup sayısı kadar hayvan adı küçük kağıtlara yazılır. Her katılımcı birer tane kağıt alır. Herkes elindeki hayvanın sesini taklit ederek oluşturacağı grubun diğer üyelerini bulur. Örneğin; kedi - köpek - kuzu, fil - domuz - kurbağa, ...vb)
                      rini dinlemek kolaylaşmış olur.
                      3. YÖNTEM: Tartışılacak olan birkaç konunun olduğu durumda konu başlıkları belirlenip, kim hangi konu üzerine çalışmak istiyorsa o gruba dahil olur. Eğer bir gruptaki sayı küçük grup olacak sayının çok üzerinde olursa o konu başlığı için iki küçük grup oluşturulur.
                      4.YÖNTEM: Kaç kişilik gruplar olacağına karar verildikten sonra ki bu genellikle büyük grup sayısının eşit sayıda bölünebileceği (ikiden çok beşten az) bir sayı olur. Örneğin 16 kişilik bir büyük grup dört kişilik dört küçük gruba bölünür. Herkes istediği kişilerle bir araya gelir.

                      BÜYÜK GRUP

                      Picture
                      Gerçekte tek başına bir yöntem olduğunu söyleyemeyiz. Bazı durumlarda ve kimi yöntemlerde grubun tamamının bir arada olması gerekir. Örneğin tur yöntemi ya da beyin fırtınası...gibi. Genellikle gerektiği zamanlarda aralarda oluşturulabileceği gibi, çalışmanın sonunda duygu ve düşünce açısından genel bir değerlendirmenin de büyük grup içinde yapılmasında yarar vardır.
                      Genellikle ilk kez bir araya gelmiş, birbirini tanımayan insanların da olduğu gruplarda tanışmak için büyük grup bir arada bulunur. Ayrıca kimi yöntemlerin uygulanmasında da grubun tamamı bir arada olur.

                      SERBEST TARTIŞMA

                      Serbest tartışma herhangi belirgin bir yöntem uygulamaksızın yürütülen tartışma sürecidir. Ancak her konuşmada uyulması gereken kuralları göz ardı etmemek gerekiyor. Kurallardan kast etmeye çalıştığımız, söz kesmemek, herkesin konuşmak için zamanı kullanmasını mümkün kılmak, sürenin en iyi şekilde kullanılabilmesi için kısa ve öz konuşmak, “ben dili” ile düşünceleri aktarmak, ...vb.
                      Yöntemleri uygulamaktaki temel amacın herkesin aktif katılımı sağlamak olduğundan söz etmiştik. Ancak sözü geçen yöntemlerin hemen hemen tümü “farklı” dediğimiz tarzın içselleştirilmesi için kullandığımız birer araç. Doğal olarak da hedefimiz, konu merkezli gerçekleştirilen antrenmanlar dışında yaptığımız çalışmaların ve uyguladığımız yöntemlerin bir süre sonra “tarz”a dönüşmesi.
                      Serbest tartışma yönteminin grubun genel olarak bu tür yöntemler ile tanışıklığının ardından uygulanmasında yarar var.
                      Picture

                      Toparlama - DeĞerlendirme - Karar Verme

                      Grubun karar vermesi gereken her hangi bir konuda, bireylerin ihtiyaçlarından yola çıkarak bir karar vermek ve önem derecelendirmesi yapmak için kullanılabilecek bir yöntemdir. Örneğin bir konunun kapsamına girebilecek ve ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken başlıklar olduğu zaman öncelikle başlanacak olan yani diğer başlıklara göre daha önemli olanın ortaya çıkartılması ve diğer başlıkların da sıralandırılmasını sağlar.

                      Konuyla ilgili olabilecek bütün başlıklar ya da öneriler duvar kağıdına yazılır. Gruptaki bütün üyelerin öncelikli olmasını istedikleri başlığa verebilecekleri iki ya da üç puanları vardır. Bu puanlar için küçük kağıt parçaları kullanılabilir. Ve herkes önemli bulduğu konu ya da konuların yanına bu kağıtları yapıştırarak eğilimini belirler. Eğer önemli bulunan tek bir konuysa puanların tümü bu başlığa yapıştırılabilir. Sonuçta ortaya çıkan manzara grup için öncelikli olan ve ardından gelecek olanları belirlemeye yarayan bir haritaya kavuşmuş olur. Daha sonraki süreçlerde bu tabloya bakılarak adım atmak grubun işini kolaylaştırır.

                      Çok çeşitli karar alma süreçlerinde kullanılabilecek bir yöntemdir. Bu bir konunun farklı başlıkları olabileceği gibi bir grup adını belirlemek ya da tatilde gidilmesi düşünülen yerlerin bir listesi de olabilir.
                      >> ARAÇLAR SAYFASINA GERİ DÖN
                      Create a free website with Weebly